VSD ya da uzun adı ile Ventriküler Septal Defekt’i açıklamadan önce “ventriküler septum” kavramını açıklamak gerekir. Buna göre kalbin alt kısmında yer alan, kasılma özelliğiyle kanı akciğerler ve tüm vücuda pompalayan odacıklar “karıncık (ventrikül)”, sağ ve sol karıncıklar arasında bulunan duvar “ventriküler septum” olarak adlandırılır. Ventriküler septumdaki delikler de “ventriküler septal defekt ya da kısaca VSD olarak tanımlanır. Deliğin karıncıklar arası duvardaki yerleşimine göre adlandırılan farklı tipleri bulunmaktadır.

VSD’nin Sebebi Ve Görülme Sıklığı

Diğer kalp delikleri gibi VSD’nin de nedeni tam olarak bilinmemektedir. Ancak genel olarak genetik ve çevresel faktörlerin etkileşimi ile ortaya çıktığı düşünülmektedir.

Doğuştan kalp hastalıklarının en sık görülen formu VSD’dir. VSD, tüm doğuştan kalp hastalıklarının yaklaşık beşte birini teşkil etmektedir. Tek bir delik şeklinde olabileceği gibi birden fazla delik ya da diğer doğuştan kalp hastalıkları ile birliktelik şeklinde de ortaya çıkabilir.

VSD’nin Kalp Ve Kan Dolaşımı Üzerine Etkileri

Normal dolaşım döngüsünde; sağ karıncık vücuttan sağ kulakçığa gelen kirli (yani oksijenden fakir) kanı akciğer atardamarları ile akciğerlere, sol karıncık akciğerlerden sol kulakçığa gelen temiz (yani oksijenden zengin) kanı aort ile tüm vücuda pompalar. Sol karıncık basıncı sağ karıncık basıncının 3 ila 4 katıdır. Bu nedenle karıncıklar arasındaki duvarda bir delik (VSD) varsa; sol karıncıktan sağ karıncığa temiz kan geçişi olur. VSD aracılığıyla sağ karıncığa geçen temiz kan sağ karıncıktaki kirli kan ile beraber akciğerlere tekrar pompalanır. Böylece hem akciğerlerden kalbe dönen hem de akciğerlere giden fazla kan miktarı nedeniyle kalp ve akciğerlerin iş yükü artar. Kapatılması gereken büyüklükteki VSD’ye müdahale edilmezse; sırasıyla sol kulakçık ve sol karıncıkta genişleme, kalp büyümesi, kalp yetersizliği ve pulmoner hipertansiyon (akciğer atardamarlarında kan basıncının yükselmesi) gelişebilir.

Çocuklardaki VSD Belirtileri

VSD’si olan hastaların, VSD’nin tipi ve boyutuna göre farklı klinik bulguları olabilir. Küçük VSD’si olan hastaların genellikle herhangi bir şikâyeti yoktur, büyüme ve gelişmesi sıklıkla normaldir. Bu çocuklar çoğunlukla doktor muayenesinde kuvvetli duyulan üfürüm nedeniyle Çocuk Kardiyoloji Uzmanına yönlendirilir.

Orta-geniş VSD’li hastalarda ise süt çocukluğu dönemi boyunca büyüme-gelişme geriliği, çabuk yorulma, sık solunum yolu enfeksiyonları ve kalp yetersizliği görülebilir. Bu tip VSD’lere zamanında müdahale edilmezse çocuk büyüdükçe belirginleşen pulmoner hipertansiyona bağlı olarak morarma ve hareketlilikte azalma tabloya eşlik edebilir. Delik kapatılmadığı için gelişen pulmoner hipertansiyon zamanla kalıcı hasara neden olur ve bu tablo “Eisenmenger sendromu” olarak adlandırılır. Eisenmenger sendromu tanısı konulan VSD’lerin ise cerrahi olarak kapatılması çoğunlukla mümkün olamaz.

VSD Tanısı

VSD’nin boyutu ve yerleşim yerine göre telekardiyogramda (TELE = kalp röntgeni) kalp büyümesi ve akciğer damarlanmasında artış, elektrokardiyografide (EKG) önce sol karıncık, ilerleyen zamanlarda ise her iki karıncığa ait büyüme bulguları görülebilir.

VSD’nin kesin tanısı ise ekokardiyografi (EKO) ile konulur. Çocuk Kardiyoloji Uzmanı delik sayısı, yerleşimi, tipi, boyutu, delikten geçen kanın yönü ve miktarı, kalp boşluklarında VSD’ye bağlı gelişen değişiklikler, kalp içi ve akciğer atardamarı basınçlarını EKO ile değerlendirebilir. Bu nedenle VSD’li hastalarda hem tanının konulması hem de verilen tedavilerin etkinliğinin değerlendirilmesinde EKO’nun kullanılması çok önemlidir.

VSD Tedavisi ve Tedavi Seçenekleri

VSD’lerin bir kısmı, özellikle de küçük olanları kendiliğinden kapanma ihtimali nedeniyle klinik olarak takip edilir. Orta büyüklükteki VSD’si olan hastalar, kalp yetersizliği bulguları belirgin değilse, aort kapağı etkilenmemişse ve akciğer atardamarındaki kan basıncı çok yükselmemişse 1 ya da 2 yaşında tedavi edilir.

Büyüme geriliği olan veya kalp yetersizliği gelişen geniş VSD’li küçük bebeklere başlangıçta ilaç tedavisi verilir. Tedaviye rağmen büyüme geriliği düzelmiyorsa ve/veya kalp yetersizliği kontrol altına alınamıyorsa VSD kapatılmalıdır. Büyük delikler genellikle ilk 6 ay içerisinde ameliyatla kapatılır. Eğer büyüme geriliği tıbbi tedaviye cevap veriyorsa VSD’nin kapatılması 1 ya da 2 yaşına kadar geciktirilebilir.

VSD’ler dikiş ya da yama yardımıyla cerrahi olarak kapatıldığı gibi son yıllarda kullanımı artan girişimsel kardiyak yöntemlerle ameliyatsız olarak da kapatılabilir.

VSD’si Olan Çocukların Takip ve İzlemi

Diğer birçok kalp hastalığında olduğu gibi VSD’de de kalp kapaklarında iltihap gelişme riski artmıştır. Gelişen bu iltihaplar “bakteriyel endokardit” veya “enfektif endokardit” olarak adlandırılmaktadır. Bu iltihapların engellenmesi için dişlerin temiz tutulması ve diş çürüklerinin tedavi edilmesi gerekir. Ayrıca kanama oluşturabilecek diş tedavisi ve ameliyatlar öncesinde kana yoğun bakteri bulaşmasını engellemek için işlem öncesi uygun dozda koruyucu antibiyotik tedavisi verilmesi gerekmektedir.

Küçük VSD’li hastalar veya VSD’si ameliyatsız ya da cerrahi yolla kapatılmış olan çocuklar, özel önlem almadan ve artmış bir risk olmadan, yaşıtlarıyla benzer fiziksel aktivitelerde bulunabilirler. VSD’si kapatılan çocuklarda uzun dönemde  normal bir hayat beklentisi vardır, ancak bu hastaların Çocuk Kardiyoloji Uzmanı tarafından düzenli olarak takip edilmeleri önerilmektedir.

İletişim Bilgileri:

VSD, Kalp Delikliği ve Diğer Çocuk Kalp Hastalıkları İle İlgili Her Türlü Soru İçin bize Ulaşın:

https://drosmanozdemir.com/bize-ulasin/

Doç Dr Osman Özdemir, Çocuk Kardiyoloji Uzmanı

Tel: +90 (312) 287 89 98

Adres: Kızılırmak Mahallesi 1450. Sokak, Ankara Ticaret Merkezi (ATM) A Blok Ofis No: 8 (2.kat) Çukurambar / ANKARA, 06510 Çankaya/Ankara

İlgili Linkler:

Çocuk Kalp Hastalıkları İle İlgili Daha Geniş Bilgi İçin: https://drosmanozdemir.com/cocuk-kardiyoloji/cocuk-kalp-hastaliklari/

Bizi Sosyal Medyada Takip Edin:
https://www.instagram.com/drosmanozdemir

https://www.youtube.com/cocuk-kardiyoloji-uzmani

PDA’nın Sebebi Nedir?

Anne karnındaki bebek solunum yapmadığı ve hava yollarında oksijen bulunmadığı için bebeğin oksijenden fakir (kirli) kanı kendi akciğerlerinde temizlenemez. Bu nedenle bebeğin kirli kanının akciğerlerine gitmemesi gerekir. Duktus arteriozus adı verilen kanal şeklindeki damar, doğumdan önce bebeğin kirli kanının akciğerlerinden uzaklaşmasını ve bu kanın aortun alt kısmına yönlenmesini sağlar.

Her bebek bir duktus arteriozus ile doğar. Doğumdan sonra, bebek solunum yapıp akciğerleri havalanınca bu damara gerek kalmaz ve genellikle ilk birkaç gün içinde daralarak kapanır.

Duktus arteriozusun doğumdan sonra kapanmaması prematüre (37. gebelik haftasından önce doğan) bebeklerde sık görülür, ancak bazen zamanında doğan bebeklerde de kapanmayabilir. Çoğu çocukta, PDA’nın nedeni bilinmemektedir. Bazı çocukların PDA ile birlikte farklı doğuştan kalp hastalıkları da olabilir.

PDA Kalbi ve Dolaşım Sistemini Nasıl Etkiler?

Normalde, kalbin sol karıncığı aort ile tüm vücuda oksijenden zengin (temiz) kanı pompalarken, sağ karıncık akciğer atardamarı ile sadece akciğerlere oksijenden fakir (kirli) kanı pompalar. Doğumdan sonra, aort basıncı akciğer atardamarındaki basınçtan çok yüksek olduğu için, duktus arteriozus açık kalmaya devam ederse aorttan akciğer atardamarına fazladan kan gelmesine yol açar. PDA büyükse, akciğer atardamarına fazladan gelen kan, kalp ve akciğerlerin daha fazla çalışmasına neden olur.

PDA Çocuğu Nasıl Etkiler?

PDA küçükse; şikâyete neden olmaz, çünkü kalp ve akciğerler daha fazla çalışmak zorunda kalmazlar. Bu çocuklardaki tek anormal bulgu, doktor muayenesinde belirgin bir üfürüm duyulması olabilir.

PDA büyükse; çocuk normalden daha hızlı ve daha sert nefes alabilir. Bebekler normal beslenmekte ve büyümekte güçlük çekebilirler. Bu hastalarda beslenirken nefes nefese kalma, çabuk yorulma ve terleme, büyüme geriliği, sık akciğer enfeksiyonu veya ağlarken morarma belirtileri de olabilir. Belirtilerin ortaya çıkması doğumdan sonraki birkaç hafta ile birkaç ayı bulabilir. Normalden daha fazla kan gelen akciğerlerdeki atardamarlarda yüksek basınç gelişebilir. Bu durum zamanla akciğer atardamarlarında kalıcı hasara neden olabilir.

PDA’nın Tanısı

Çocuk Kardiyoloji Uzmanı tarafından muayene edilmesi gereken bu hastaların göğüs röntgeni ve elektrokardiyografi (EKG) tetkiklerinde sol kulakçık, sol karıncık ve akciğer atardamarında genişlemeye ait bulgular görülebilir. PDA’nın tipi ve boyutunun belirlenmesi ve kesin tanısının konulması ise ekokardiyografi (EKO) tetkiki ile mümkün olur.

PDA’nın Tedavisi

Küçük PDA’lar genellikle hayatın ilk aylarında kendiliğinden kapanırlar. Kapanmayan küçük PDA’lara, cerrahi müdahale veya diğer tedaviler gerekli olmaz. Küçük PDA’lar az miktarda kan geçişine neden oldukları için kalp ve akciğerleri yormazlar ve bebeklerin gelişimini etkilemezler. Bu nedenle küçük PDA’lar kapatılmayıp Çocuk Kardiyoloji Uzmanı tarafından takibe alınırlar.

Prematüre yenidoğan bebeklerde ağızdan veya damar yolundan verilen bazı ilaçlar PDA’nın kapanmasına yardımcı olabilirler. Yaşamın ilk birkaç haftasından sonra, bu ilaçlar da PDA’nın kapanmasında etkisiz kalırlar. Böyle bir durumda, prematüre bebeklerde solunum sıkıntısına neden olan PDA’ların ameliyat ile kapatılması gerekebilir.

PDA tipi ve boyutu uygun olan hastaların ameliyatsız olarak tedavi edilmeleri tercih edilmektedir. Ameliyatsız kapama tekniğinde, genel anestezi olmadan, derin sedasyon (derin uyku) uygulanmaktadır. Derin uykuya geçen hastanın kasık toplardamarından iğne ile girilir, bu giriş yerinden kateterler (uzun ince tüpler) ilerletilerek bir yol oluşturulur ve bu yol aracılığıyla ulaşılan PDA bir bobin (coil) veya birbirine ortadan bağlı iki disk şeklinde olan kapama cihazları yerleştirilerek kapatılır. Kalbinde sürekli olarak kalan bu kapama cihazı nedeniyle çocuğun günlük yaşamı etkilenmez.

PDA ameliyatsız kapama tekniklerine uygun olmadığında cerrahi işlem ile kapatılır. Ameliyat için genel anestezi sağlandıktan sonra, bebeğin göğsünün sol tarafındaki kaburgaların arasına bir kesi yapılarak PDA’ya ulaşılır. PDA, dikişle bağlanarak veya kanalın uçlarına küçük metal klipsler yerleştirerek kapatılır.

PDA’sı Olan Çocukların İzlemi

Küçük PDA’lı hastalar veya ameliyatsız ya da cerrahi olarak kapatılmış PDA’sı olan çocuklar, özel önlem almadan ve artmış bir risk olmadan, yaşıtlarıyla benzer fiziksel aktivitelerde bulunabilirler. Ancak bu kararın takip eden Çocuk Kardiyoloji Uzmanı tarafından verilmesi ve belirli aralıklarda hastaların kontrol edilmesi önemlidir. Uzun vadeli takip sonucu mükemmeldir ve genellikle ilaç tedavisi veya ek bir işlem gerekmez. Günümüzde PDA’sı tedavi edilen çocukların neredeyse tamamı, sağlıklı olarak yetişkin yaşlara ulaşmaktadır.

PDA’sı olan çocukların enfektif endokarditten (kalbin en iç dokusu ve kapakçıklarının iltihaplanmasından) korunması gerekmektedir. Enfektif endokarditten korunma için, ağız ve diş temizliği çok önemlidir. Ayrıca bu hastalara, cerrahi işleminden 30 dakika önce damar yolundan veya 1 saat önce ağızdan uygun dozda antibiyotik verilmesi gerekir.

İletişim Bilgileri:

Çocuk Kalp Hastalıkları İle İlgili Her Türlü Soru İçin bize Ulaşın: https://drosmanozdemir.com/

Doç Dr Osman Özdemir, Çocuk Kardiyoloji Uzmanı

Tel: +90 (312) 287 89 98

Adres: Kızılırmak Mahallesi 1450. Sokak, Ankara Ticaret Merkezi (ATM) A Blok Ofis No: 8 (2.kat) Çukurambar / ANKARA, 06510 Çankaya/Ankara

İlgili Linkler:

Çocuk Kalp Hastalıkları İle İlgili Daha Geniş Bilgi İçin: https://drosmanozdemir.com/cocuk-kardiyoloji/cocuk-kalp-hastaliklari/

Bizi Sosyal Medyada Takip Edin:
https://www.instagram.com/drosmanozdemir

https://www.youtube.com/cocuk-kardiyoloji-uzmani

ASD tam adı ile Atrial Septal Defekt, kalp kulakçıkları arasında bulunan ve Atrial septum denilen duvardaki deliklere verilen addır. Bu durum çocuklarda görülen doğuştan kalp problemlerinden sadece biridir. O sebeple kalp kulakçığı deliklerini incelemeden önce doğuştan kalp hastalıklarına kısaca değinmek yerinde olacaktır.

Çocuklarda en sık görülen kalp bozuklukları doğuştan kalp hastalıklarıdır. Yenidoğan bebeklerin yaklaşık yüzde 1’inde doğuştan kalp hastalığı görülmektedir. Bu hastalıklar kalp odacıklarının arasında yer alan duvarlardaki delikler, kalbin kapaklarındaki darlık veya yetersizlikler, kalp odacıklarından bir veya daha fazlasının gelişim bozuklukları, kalpten çıkan damarlardaki darlıklar ya da bozukluklar şeklinde ortaya çıkabilir.

Kalbin üst kısmında yer alan, kasılma özelliği kısıtlı ve nispeten daha küçük olan odacıklar kulakçık (atrium) olarak adlandırılmaktadır. Kulakçıkların arasındaki duvarda (atrial septumda) olan deliklere ise yukarıda da değindiğimiz gibi atrial septal defektler (ASD) denilmektedir. Tüm doğuştan kalp hastalıklarının %10’unu yalnız başına ASD oluşturmaktadır. Doğuştan kalp hastalığı olan çocukların %30-50’sinde ise kalp bozukluğunun bir parçası olarak ASD bulunmaktadır.

ASD Tipleri

Kalp Deliği‘nin kulakçıklar arası duvardaki yerleşimine göre adlandırılan farklı tipleri bulunmaktadır.

1. Sekundum ASD:

   Kulakçıklar arası deliklerin en sık görülen tipidir ve tüm ASD’lerin %75’ini oluşturmaktadır. Kulakçıkların arasındaki duvarın orta kısmında olan deliklerdir. Bu vakaların yaklaşık %10’unda bu deliklere akciğer toplardamarının bozukluğu da (pulmoner venöz dönüş anomalisi) eşlik eder.

2. Primum ASD:

   Kulakçıkların arasındaki duvarın alt kısmında (karıncıklara komşu) olan deliklerdir. Bu tür tüm kulakçık deliklerinin %20’sini oluşturmaktadır. Kulakçıklar ve karıncıklar arasında devam eden geniş delikler (atrioventriküler septal defektler, AVSD) içerisindeki Atrial septal defektler de dahil edildiğinde sıklığı %30’lara çıkmaktadır.

3. Sinüs Venozus Tipi ASD:

   Üst veya alt toplardamarların girişine yakın olan deliklerdir. Olguların çoğuna akciğer toplardamarının bozukluğu (pulmoner venöz dönüş anomalisi) eşlik eder. ASD’lerin %5’ini oluşturmaktadır.

4. Koroner sinüs ASD’si:

   Koroner dolaşımın kirli kanının sağ kulakçığa açıldığı koroner sinüsün tavanındaki deliklerdir. En nadir görülen kalp kulakçık deliği tipidir.

ASD’nin Sebebi Nedir?

Anne karnındaki her bebekte olan, sağ ve sol kulakçıklar arasında kan geçişine imkan sağlayan açıklıklar foramen ovale olarak adlandırılmaktadır. Her bebek bu açıklıkla dünyaya gelir. Doğumdan sonra ihtiyaç kalmadığı için, birkaç hafta ile birkaç ay içerisinde bu açıklığın kendiliğinden kapanması beklenir. Bazen bu açıklık normalden geniş olur ve doğumdan sonra kapanmaz. Çocukların çoğunda bunun sebebi bilinmez, bazı çocuklarda ise ASD diğer doğuştan kalp hastalıkları ile birlikte bulunabilir.

ASD Kalbi, Dolaşım Sistemini ve Çocuğu Nasıl Etkiler?

Sağ kulakçık vücuttan gelen kirli kanın toplandığı ve sağ karıncığa iletildiği, sol kulakçık akciğerlerden gelen temiz kanın toplandığı ve sol karıncığa iletildiği odacıklardır. Ancak bu iki odacığı birbirinden ayıran duvarda bir delik (ASD) varsa akciğerlerden gelen temiz kanın bir bölümü, bu delikten geçerek sağ kulakçıktaki vücuttan gelen kirli kan ile karışır. Bu karışımın miktarı deliğin büyüklüğü ile orantılıdır. Zaten temiz olan kanın bir kısmı kirli kan ile temizlenmek için tekrar akciğerlere pompalanır ve bu da akciğerlerin ve dolayısıyla kalbin daha fazla çalışmasına neden olur. Eğer bu delik kapatılmaz ya da kendi kendine kapanmaz ise ilerleyen yaşlarda kalp yetersizliğine ve pulmoner hipertansiyona (akciğer atardamarında kan basıncının yükselmesine) neden olabilir.

ASD’nin Tanısı

Atrial Septal Defektli çocuklar genellikle minyon vücut yapısındadırlar, ancak çoğunlukla bir şikâyetleri yoktur. Hastaların kalp muayenesinde masum üfürüme benzer ya da biraz daha şiddetli üfürüm duyulabilir. ASD’si olan çocukların çok azında ise, beslenirken nefes nefese kalma, çabuk yorulma ve terleme, büyüme geriliği, sık akciğer enfeksiyonu veya ağlarken morarma belirtileri olabilir. Çocuk Kardiyoloji Uzmanı tarafından muayene edilmesi gereken bu hastaların göğüs röntgeni, elektrokardiyografi (EKG) ve ekokardiyografi (EKO) tetkiklerinde sağ kulakçık, sağ karıncık ve akciğer atardamarında genişlemeye ait bulgular görülebilir. Ancak, deliklerin yeri ve boyutunun belirlenmesi ve kesin tanısının konulması EKO tetkiki ile mümkün olur.

ASD’nin Tedavisi

Özellikle bebeklerde saptanan küçük kulakçık deliklerinin kendiliğinden küçülerek kapanma ihtimalleri çok yüksektir. Ayrıca, küçük delikler, az miktarda kan geçişine neden oldukları için kalp ve akciğerleri yormazlar, çocukların hayatlarını etkilemezler ve ileri yaşlarda soruna yol açmazlar. Bu nedenle küçük ASD’ler kapatılmayıp Çocuk Kardiyoloji Uzmanı tarafından takibe alınırlar.

Geniş delikler ise yerleşim yeri, tipi ve büyüklüğüne göre ya ameliyatsız olarak kapatılır ya da açık kalp ameliyatı ile kapatılır. Ameliyatsız kapama tekniğinde, genel anestezi olmadan, derin sedasyon (derin uyku) uygulanmaktadır. Hastanın kasık toplardamarından iğne ile girilerek bir yol oluşturulur ve bu yol aracılığıyla birbirine ortadan bağlı iki disk şeklinde olan kapama cihazları yerleştirilerek ASD kapatılır. Bu işlem yaklaşık 60-120 dakika sürmektedir. Kapama cihazı üzerinde pıhtı oluşumunu önlemek için, yaklaşık 6 ay süreyle kan sulandırıcı ilaçların kullanılması gerekir. Kalbinde sürekli olarak kalan bu kapama cihazı nedeniyle çocuğun günlük yaşamı etkilenmez. Kulakçıklar arası kalp deliklerinin ameliyatsız çocuk kalp tedavisi teknikleri ile kapatılmasının birçok avantajı vardır: Genel anestezi gerektirmez, çocukların hastanede kalış süreleri 24-48 saati geçmez ve bir hafta kadar evde istirahat ettikten sonra okula gidebilirler. Ayrıca cerrahi bir kesi izi olmadığı için estetik kaygısına yol açmaması da çok önemlidir. Bu nedenlerle delik tipi ve boyutu uygun olan hastaların ameliyatsız olarak tedavi edilmeleri tercih edilmektedir.

ASD ameliyatsız kapama tekniklerine uygun olmadığında, cerrahi olarak kapatılması için planlama yapılır. Ameliyatta genel anestezi sağlandıktan sonra, çocuğun göğüs kafesi açılıp kalbe ulaşılır. Delik çok büyük değilse direk olarak dikilir. Şayet çok büyük ise tipine uygun yama kullanılarak tamir edilir.

Kulakçıklar Arası Kalp Deliği (ASD’si) Olan Çocukların İzlemi

ASD’si kapatılan veya kapatmaya gerek görülmeyen küçük delikleri olan çocuklar, yaşıtlarıyla benzer fiziksel aktivitelerde bulunabilirler. Ancak bu kararın takip eden Çocuk Kardiyoloji Uzmanı tarafından verilmesi ve belirli aralıklarda hastaların kontrol edilmesi önemlidir.

Günümüzde çok başarılı girişimler ve ameliyatlar yapılabildiği için, kulakçıklar arası kalp deliği olan çocukların neredeyse tamamı, sağlıklı olarak yetişkin yaşlara ulaşmaktadır.

Sekundum ASD dışında diğer ASD’si olan çocukların enfektif endokarditten korunması gerekmektedir. Enfektif endokardit, kalbin en iç dokusunun ve kapakçıklarının iltihaplanmasıdır. Enfektif endokarditten korunma için, ağız ve diş temizliği çok önemlidir. Ayrıca bu hastalara, cerrahi işleminden 30 dakika önce damar yolundan veya 1 saat önce ağızdan uygun dozda antibiyotik verilmesi gerekebilir.

İletişim Bilgileri:

Çocuk Kalp Hastalıkları İle İlgili Her Türlü Soru İçin bize Ulaşın:

https://drosmanozdemir.com/bize-ulasin/

Doç Dr Osman Özdemir, Çocuk Kardiyoloji Uzmanı

Tel: +90 (312) 287 89 98

Adres: Kızılırmak Mahallesi 1450. Sokak, Ankara Ticaret Merkezi (ATM) A Blok Ofis No: 8 (2.kat) Çukurambar / ANKARA, 06510 Çankaya/Ankara

İlgili Linkler:

Çocuk Kalp Hastalıkları İle İlgili Daha Geniş Bilgi İçin:

https://drosmanozdemir.com/konu/cocuk-kardiyoloji/

Bizi Sosyal Medyada Takip Edin

https://www.instagram.com/drosmanozdemir

ASD

Kalp delikliği doğuştan gelen kalp hastalıklarının en bilinenidir. Yetişkinlerde olduğu gibi, çocuklarda da çeşitli kalp hastalıkları görülmektedir. Çocuklarda görülen kalp hastalıkları genel olarak üç gruba ayrılmaktadır. Bunlar doğuştan kalp hastalıkları, kalp ritim bozuklukları ve sonradan gelişen kalp hastalıklarıdır.

Çocuklarda en sık görülen kalp bozuklukları doğuştan kalp hastalıklarıdır. Bunlar kalp odacıklarının arasında yer alan duvarlardaki delikler, kalbin kapaklarındaki darlık veya yetersizlikler, kalpten çıkan damarlardaki darlıklar ya da bozukluklar şeklinde ortaya çıkabilir. Genel olarak doğuştan kalp hastalıkları, daha doğru olarak da kalp odacıklarının arasında yer alan duvarlardaki delikler “kalp delikliği” olarak adlandırılmaktadır.

Yenidoğan bebeklerin yaklaşık yüzde 1’inde doğuştan kalp hastalığı görülmektedir. Ülkemizde, yılda 1,3 milyon bebek doğduğu göz önüne alınırsa, her yıl yeni doğan bebeklerden 13 bininde doğuştan kalp hastalığı ve bunların da çoğunda kalp delikliği olduğu söylenebilir.

Kalp Delikliği Tipleri

Kalbin karıncıkları arasındaki delikler (ventriküler septal defektler, VSD), kulakçıkları arasındaki delikler (atrial septal defektler, ASD), kulakçıklar ve karıncıklar arasında devam eden geniş delikler (atrioventriküler septal defektler, AVSD) ve aort ile akciğer atardamarı arasındaki damarsal açıklıklar (patent duktus arteriozus, PDA) en sık görülen kalp delikliği türleridir. Kalpteki bu delikler; tek delik, birden çok delik veya büyük atardamarların yer değiştirmesi (TGA), Fallot tetralojisi (TOF), triküspit kapak atrezisi, hipoplastik sol kalp sendromu (HLHS) gibi ağır kalp hastalıklarına eşlik eden delikler şeklinde olabilirler.

Kalp Delikliği Nedenleri

PDA

Kalp deliklerinin çoğunda neden bilinmemektedir. Ancak bu hastalıkların genel olarak genetik ve çevresel faktörlerin etkileşimi ile ortaya çıktığı düşünülmektedir. Annede şeker hastalığı gibi kronik hastalıkların olması, gebelik sırasında geçirilen enfeksiyonlar, kullanılan ilaçlar, alkol veya uyuşturucu maddeler ya da bebekte genetik (kromozomal) bir bozukluk olması durumunda kalp delikliği riski yükselmektedir.

Kalp Delikliğinin Önemi

Kalp deliklerinin önemini açıklayabilmek için öncelikle normal kan dolaşımını anlamak gerekmektedir. Normalde, vücuttaki dokularda kullanılan oksijenden fakir (kirli) kan büyük toplardamarlar ile kalpte sağ kulakçığa, oradan da sağ karıncığa gelir, sağ karıncık bu kanı akciğer atardamarı ile akciğerlere pompalar. Akciğerde oksijen ile zenginleşen (temiz) kan kalpte sol kulakçığa, oradan da sol karıncığa gelir. Sol karıncık bu kanı aort ve dalları ile tüm vücuda ulaştırır. Böylece, sağlıklı bir çocuğun kalbindeki kan, sağ ve sol kulakçık ve karıncıklar arasında karışmadan dolaşır.

AVSD

Kalbin kulakçıkları veya karıncıkları arasında delik (ASD, VSD, AVSD) varsa soldaki odacıktan sağdaki odacığa, aort-akciğer atardamarı arasında damarsal açıklık (PDA) varsa aorttan akciğer atardamarına doğru kan geçişi olur. Böylece, her kalp atışında kalbin sağ tarafındaki kan miktarı artar ve akciğerlere normalden fazla kan gider. Artmış kan akciğerlerin yapısını bozar ve akciğerler gerginleşir. İlerleyen dönemde akciğer atardamarındaki basınç artar (pulmoner hipertansiyon) ve sağ karıncık yetersizliği gelişebilir. Bu durumda kalp delikliği kapatılsa dahi hastanın şikâyetleri düzelmeyip giderek artabilir.

Kalp Delikliği Belirtileri

Kalp delikleri beslenirken çabuk yorulma ve terleme, sık akciğer enfeksiyonu, solunum sıkıntısı, nefes darlığı, göz kapaklarında şişlik, büyüme geriliği veya morarma gibi çocuk kalp hastalığı belirtileri ve şikâyetlerine neden olarak çocuğun hayat kalitesini düşürür. Kalp delikleri tedavi edilmezse hayati tehlikeye de neden olabilir. Ayrıca, bacak toplardamarlarında oluşan ve kalbin sağ odacıklarına ulaşan kan pıhtıları, kalp deliğinden kalbin sol odacıklarına geçerek beyne gidebilir ve beyin damarlarında tıkanmalara ve felçlere yol açabilir.

Kalp Delikliği Tanısı

Bu hastaların çoğunun kalp muayenesinde masum üfürümden daha şiddetli bir üfürüm duyulur. Bu durumdaki hastalar Çocuk Kardiyoloji Uzmanı tarafından değerlendirilerek elektrokardiyografi (EKG) ve ekokardiyografi (EKO) gibi çocuk kalp hastalığı testleri ve tetkikleri yapılır ve böylece kalp deliğinin kesin tanısı konulur. Bazı hastalar ise beslenirken çabuk yorulma ve terleme, sık akciğer enfeksiyonu, nefes darlığı, büyüme geriliği veya morarma gibi şikâyetler nedeniyle Çocuk Kardiyoloji Uzmanına yönlendirilir ve tanısal tetkikleri yapılır. Ancak hastaların bir kısmında herhangi bir şikâyet veya muayene bulgusu olmayabilir. Bu nedenle, şikâyetleri ya da muayene bulguları olmasa da, bebeklerin 1 yaşından önce Çocuk Kardiyoloji Uzmanı tarafından muayene edilmeleri çok önemlidir.

Kalp Deliklerinin Tedavisi

Kalp delikliğinin kapatılıp kapatılmaması ve kapatılacaksa hangi teknikle (ameliyatsız veya açık kalp ameliyatı ile) kapatılacağı kararları, çoğunlukla Çocuk Kardiyoloji, Çocuk Kalp Damar Cerrahisi ve Çocuk Anestezisi Uzmanlarının bulunduğu konseyde alınır.

Küçük kalp delikleri genellikle az miktarda kan geçişine neden oldukları için çocukların hayatlarını etkilemezler ve ileri yaşlarda soruna yol açmazlar. Bu nedenle küçük deliklerin kapatılması gerekmez, ancak hastalar düzenli kontrollerle takip edilirler.

Kalp deliği büyük ise, kalbin sol tarafından gelen oksijenli kan ile kalbin sağ tarafındaki kan miktarı artar ve akciğerlere normalden fazla kan gider. Artmış kan akciğerlerin yapısını bozar ve akciğerler gerginleşir. Bu nedenle büyük kalp delikleri kapatılarak tedavi edilmelidir. Bu deliklerin kapatılmasından önce hastanın durumuna göre kalp yetersizliğine yönelik ilaç tedavileri verilebilir.

Kalp Deliklerinin Ameliyatsız Kapatılması

Kalp delikliği vakaları önceki yıllarda sadece açık kalp ameliyatıyla kapatılırken, günümüzde önemli bir kısmı ameliyatsız yöntemlerle tedavi edilebilmektedirler. Ameliyatsız kapama tekniğinde, genel anestezi olmadan, derin sedasyon (derin uyku) uygulanmaktadır. Hastanın kasık toplardamarından iğne ile girilerek bir yol oluşturulmakta ve bu yol aracılığıyla birbirine ortadan bağlı iki disk şeklinde olan kapama cihazları yerleştirilerek delik kapatılmaktadır. Bu işlem yaklaşık 60-120 dakika sürmektedir. Kapama cihazı üzerinde pıhtı oluşumunu önlemek için, yaklaşık 6 ay süreyle kan sulandırıcı ilaçların kullanılması gerekir. Ortalama 3-6 ay içinde kapama cihazının üzeri kalp dokusuyla örtülür. Kalbinde sürekli olarak kalan bu kapama cihazı nedeniyle hastanın günlük yaşamı etkilenmez. Kalp deliklerinin ameliyatsız olarak kapatılmasının birçok avantajı vardır: Çocukların hastanede kalış süreleri 24-48 saat kadardır, bir hafta kadar evde istirahat ettikten sonra okula gidebilirler, cerrahi bir kesi izi olmadığı için estetik kaygısına neden olmaz ve genel anestezi gerektirmez.

Kalp Deliklerinin Ameliyatla Kapatılması

Kalp delikliği türü ameliyatsız kapama tekniklerine uygun olmadığında, cerrahi olarak kapatılması için planlama yapılır. Günümüzde kalp hastalığı gerektirirse, yeni doğan döneminden itibaren açık kalp ameliyatları yapılabilmektedir. Ameliyatta genel anestezi sağlandıktan sonra, çocuğun göğüs kafesi açılıp kalbe ulaşılır. Kalp deliği nispeten küçük ise direk olarak dikilir veya delik büyük ise tipine uygun sentetik yama kullanılarak tamir edilir.

Kalp Delikliği Olan Çocukların İzlemi

Günümüzde bu hastalara başarılı girişimler ve ameliyatlar yapılabildiği için, kalp delikliği bulunan birçok çocuk, sağlıklı olarak yetişkin yaşlara ulaşmaktadır.

Kalp deliği tanısı konulan çocuklarda enfeksiyon hastalıklarından korunma, aşıların düzenli yapılması, iyi beslenme ve bakım ile Çocuk Kardiyoloji Uzmanı tarafından yakın takip oldukça önemlidir.

Kalp delikliği olan hastaların, kalbin en iç dokusunun ve kapakçıklarının iltihaplanması olarak tarif edilebilen, enfektif endokarditten korunması gerekmektedir. Bu nedenle, iyi bir ağız hijyeninin önemi hastalara ve ebeveynlerine ısrarla hatırlatılmalıdır. Bu hastalara, enfektif endokarditten korunma için, cerrahi işleminden 30 dakika önce damar yolundan veya 1 saat önce ağızdan uygun dozda antibiyotik verilmelidir.

Kalp deliği nedeniyle tedavi edilen veya tedaviye gerek görülmeyen çocukların önemli bir kısmı, yaşıtlarıyla benzer fiziksel aktivitelerde bulunabilirler. Ancak bu kararın takip eden hekim tarafından verilmesi ve belirli aralıklarda hastanın kontrol edilmesi önem arz eder.

İletişim Bilgileri:

Kalp Delikliği ve Diğer Çocuk Kalp Hastalıkları İle İlgili Her Türlü Soru İçin bize Ulaşın:

https://drosmanozdemir.com/bize-ulasin/

Doç Dr Osman Özdemir, Çocuk Kardiyoloji Uzmanı

Tel: +90 (312) 287 89 98

Adres: Kızılırmak Mahallesi 1450. Sokak, Ankara Ticaret Merkezi (ATM) A Blok Ofis No: 8 (2.kat) Çukurambar / ANKARA, 06510 Çankaya/Ankara

İlgili Linkler:

Çocuk Kalp Hastalıkları İle İlgili Daha Geniş Bilgi İçin:

https://drosmanozdemir.com/konu/cocuk-kardiyoloji/

Doğuştan Kalp Hastalığı kalpte doğum sırasında bulunan yapısal bozukluk olarak tanımlanabilir. Bu bozukluklar genellikle hamileliğin erken evrelerinde organların gelişmeye başladığı dönemde oluşur.

Bütün Çocuk Kalp Hastalıkları Doğuştan mıdır?

Çocuk Kalp Hastalıkları ‘nın çoğu doğuştandır. Ancak doğuştan normal olan bir kalpte sonradan da hastalık gelişebileceği unutulmamalıdır. Çocukları etkileyen sonradan kazanılmış (Edinsel) birçok Kalp Hastalığı vardır. Akut Romatizmal Ateş, Kawasaki Hastalığı (uzun süreli yüksek ateş ile cilt-mukoza-lenf nodu tutulumlu hastalık), Perikardit (kalp zarı iltihabı), Miyokardit (Kalp Kası İltihabı), Enfektif Endokardit (Kalp Kapakçıklarının İltihabı), Kardiyomiyopatiler (Kalp Kası Bozuklukları) ve Ritim Bozuklukları edinsel kalp hastalıklarındandır.

Doğuştan Kalp Hastalığı Neden Oluşur?

Doğuştan kalp hastalığı türlerinin çoğunda neden bilinmemektedir. Ancak bu hastalıkların genel olarak genetik ve çevresel faktörlerin etkileşimi ile ortaya çıktığı düşünülmektedir. Annede şeker hastalığı gibi kronik hastalıkların olması, gebelik sırasında geçirilen enfeksiyonlar, kullanılan ilaçlar, alkol veya uyuşturucu maddeler nedeniyle bebekte Doğuştan Kalp Hastalığı gelişme riski yükselmektedir. Bebekte genetik (kromozomal) bir bozukluk olması halinde de Doğuştan Kalp Hastalığı gelişme riski artar. Dolayısıyla sebebi tam olarak bilinemeyen Doğuştan Kalp Hastalıkları nedeniyle ailelerin kendilerini suçlu hissetmeleri doğru olmaz.

Doğuştan Kalp Hastalığı Olan Çocuk Doğurma Riskiniz Nedir?

Aslında doğan her çocuğun potansiyel olarak Doğuştan Kalp Hastalığı olma olasılığı vardır. Bin canlı doğumdan 8-10’unda çoğunluğu hafif olmak üzere doğuştan kalp hastalığı görülür. Ülkemizde yaklaşık olarak yılda 1.500.000 (1,5 milyon) bebek doğduğu göz önüne alınırsa her yıl 12.000-15.000 bebeğin Doğuştan Kalp Hastalığı ile doğduğu söylenebilir. Anne, baba veya kardeşlerden birinde Doğuştan Kalp Hastalığı varsa doğacak bebeğin kalp hastası olma riski de 10 kata kadar artabilir.

Doğuştan Kalp Hastalığı Nasıl Fark Edilir?

Ağır Kalp Hastalıklı bebekler ilk birkaç ay içerisinde belirti verirler. Bebeklerde ağlarken artan morarma ve bayılma, beslenme güçlüğü, emerken çabuk yorulma ve solunum sıkıntısı, yeterli kilo alamama, alından soğuk terleme veya göz kapaklarında şişlik gibi belirtiler olabilir. Daha büyük çocuklar için çocuk kalp hastalığı belirtileri ise koşarken veya ani heyecan sonrası bayılma, eforla başlayan göğüs ağrısı, solunum sıkıntısı ya da sık tekrarlayan solunum yolu enfeksiyonları olabilir. Hafif bozukluklar ise genellikle belirti vermezler ve doktor muayenesinde duyulan üfürüm nedeniyle yapılan tetkikler sonucunda tanı alırlar.

Çocuk Kalp Hastalıkları (Pediatrik Kardiyoloji) Uzmanı tarafından gebeliğin 16-18. haftalarından sonra yapılan Fetal Eko (Anne karnındaki bebeğin kalbinin ultrason ile incelenmesi) kullanımı son yıllarda artmıştır. Böylece bebekler daha dünyaya gelmeden Doğuştan Kalp Hastalığı tanısı konulabilmektedir.

Doğuştan Kalp Hastalığı Tanısı Nasıl Konulur?

Yukarıda anlatılan belirtileri olan bebek ve çocuklar dikkatli bir şekilde muayene edildikten sonra kalp grafisi (Elektrokardiyografi = EKG), göğüs röntgeni (Telekardiyogram) ve Kalp Ultrasonu (Ekokardiyografi = EKO) çekilmesi gibi Bebek & Çocuk Kalp Testleri ile tanı konulur. Tecrübeli bir Çocuk Kalp Hastalıkları (Pediatrik Kardiyoloji) Uzmanı tarafından yapılan muayene ve çekilen EKO doğuştan kalp hastalığının değerlendirilmesi için çoğunlukla yeterlidir. Çok nadir durumlarda uzun süreli EKG izlemi, Stres Testleri veya Kardiyak Kateterizasyon ve Anjiyokardiyografi gerekebilir.

Doğuştan Kalp Hastalıklarının Tedavisi Var mıdır?

Fetal EKO ile Doğuştan Kalp Hastalığı tanısı konulan bebeklerin bazılarına anne karnındayken müdahale edilebilir. Ancak bu bebeklerin çoğuna girişim yapılmaz ve dünyaya gelmesi beklenir. Eğer bu karar alındıysa, gerektiğinde uzmanların her türlü girişimi yapılabileceği bir merkezde bebeğin doğumunun gerçekleşmesi önemlidir.

Doğuştan Kalp Hastalığı türlerinin birçoğu, kasık damarından girilerek yapılacak bir kardiyak kateterizasyon girişimi veya kalp ameliyatı ile tamamen düzeltilebilir.

Doğuştan kalp hastalığı nedeniyle yapılan ameliyatların başarısı gelişmiş merkezlerde oldukça yüksektir. Genel olarak bu ameliyatlardaki başarı oranı yüzde 95’in üzerindedir. Ancak ameliyatlardaki başarı oranı, risklere göre de çok değişmektedir. Öyle ki, 5 yaşındaki bir çocukta kalbin odacıkları arasındaki bir deliğin kapatılmasının riski %0,5 iken, yenidoğan bir bebekte yapılacak çok karmaşık bir ameliyatın riski daha yüksek olacaktır.

Doğuştan Kalp Hastalıklarının hepsine kardiyak kateterizasyon girişimi veya kalp ameliyatı gerekmez. Çünkü bazı Doğuştan Kalp Delikleri kendiliğinden kapanabilir.

Doğuştan Kalp Hastalıklı Çocukların İzleminde Dikkat Edilmesi Gerekenler Nelerdir?

1. Doğuştan Kalp Hastalığı olan çocukların tedavi öncesi ve sonrası Çocuk Kalp Hastalıkları (Pediatrik Kardiyoloji) Uzmanı tarafından düzenli aralıklarla izlenmesi gerekir.
2. Egzersiz kapasitelerinde kısıtlılık olabilmekle birlikte, çoğunda normal veya normale yakın bir günlük yaşam kalitesi vardır. Ağır Kalp Hastalığı olanlarda egzersiz kapasitesinde azalma belirgindir. Bazı hastalıklarda büyüme geriliği ve öğrenmede güçlük olabilir.
3. Bütün çocuklarda olduğu gibi Doğuştan Kalp Hastalığı olan çocuklarda da genel tıbbi önlemlere uyulmalıdır.
4. Doğuştan kalp hastalıklı çocuklara diğer çocuklarda olduğu gibi yaşına uygun aşıların yapılması gerekir. Nadiren ek aşılamaya gerek olabilir.
5. Doğuştan Kalp Hastalığı olan çocuklar, çocukluk çağı hastalıklarını kalp hastalığı bulunmayan çocuklar gibi genellikle sorunsuz geçirirler. Ancak ağır kalp hastalığı olan çocukların bazı hastalıkları atlatması daha zor olabilir.
6. Enfektif Endokarditten (Kalp Kapakçıklarının İltihabı) koruması için bazı cerrahi işlemlerden önce (Bademcik ve geniz eti ameliyatları, kanama oluşturabilecek diş girişimleri ve diş çekimleri, karın ameliyatları) hastaya antibiyotik verilmelidir.
7. Enfektif Endokardit nadir görülen bir enfeksiyon olmasına rağmen, doğuştan kalp hastalığı bulunan çocuklar bu enfeksiyon için yüksek risk taşırlar. Kana karışarak bu enfeksiyona yol açan bakterilerin çoğu ağızda bulunduğu için ağız temizliği, diş bakımı ve sağlığı çok önemlidir.

Sık Görülen Doğuştan Kalp Hastalıkları Nelerdir?

Doğuştan kalp hastalıkları, kalbin kulakçıklar veya karıncıklar arasındaki küçük veya büyük delikler ya da kapaklardaki hafif veya ağır darlıklar şeklinde olabileceği gibi, kulakçık veya karıncıklardan bir veya birden fazlasının olmaması gibi çok ağır bozukluklar şeklinde de görülebilir. Toplumda en sık görülen doğuştan kalp hastalıkları sıklık sırasına göre şöyledir:

1. VSD: Sağ ve sol karıncıklar arası delikler.
2. ASD: Sağ ve sol kulakçıklar arası delikler.
3. PDA: Anne karnındayken normal olan koni şeklindeki (aort ile akciğer atardamarı arasındaki) damar açıklığının kapanmayıp devam etmesi.
4. PS: Kalpten akciğerlere giden akciğer atardamarı kapağında darlık.
5. AS: Kalpten tüm vücuda temiz kanı taşıyan aortun kapağında darlık.
6. Aort koarktasyonu: Kalpten bacaklara doğru temiz kanı taşıyan inen aortta darlık.
7. Büyük arterlerin yer değiştirmesi: Kalpten çıkan iki büyük damarın (aort ile akciğer atardamarının) yer değiştirmesi.
8. Fallot tetralojisi: Sağ ve sol karıncıklar arası geniş delik, kalpten akciğerlere giden akciğer atardamarında darlık ve sağ karıncık kasında kalınlaşma birlikteliği.
9. AVSD: Sağ ve sol kulakçıklar arasından sağ ve sol karıncıklar arasına kadar devam eden büyük delik.
10. Triküspit kapak atrezisi: Sağ kulakçık ile sağ karıncık arasındaki üçlü kapağın olmaması ve sağ karıncığın yetersiz gelişimi.
11. Hipoplastik sol kalp sendromu: Sol kulakçık ile sol karıncık arasındaki ikili kapağın, sol karıncığın ve buradan çıkan aortun gelişiminde yetersizlik.

İletişim Bilgileri:

Doğuştan ve Diğer Çocuk Kalp Hastalıkları İle İlgili Her Türlü Soru İçin bize Ulaşın:

https://drosmanozdemir.com/bize-ulasin/

Doç Dr Osman Özdemir, Çocuk Kardiyoloji Uzmanı

Tel: +90 (312) 287 89 98

Adres: Kızılırmak Mahallesi 1450. Sokak, Ankara Ticaret Merkezi (ATM) A Blok Ofis No: 8 (2.kat) Çukurambar / ANKARA, 06510 Çankaya/Ankara

İlgili Linkler:

Çocuk Kalp Hastalıkları İle İlgili Daha Geniş Bilgi İçin:

https://drosmanozdemir.com/konu/cocuk-kardiyoloji/